Đảng Cộng hòa chia rẽ, Nhà Trắng chịu sức ép
Mặc dù nỗ lực trên chưa đủ 60 phiếu để đạt mục đích, nhưng là diễn biến mới nhất ngày càng có thêm nhiều nghị sĩ GOP "quay xe" chống lại vị chủ nhân Nhà Trắng.
Cũng vào tuần qua, Hạ viện Mỹ, do đảng GOP đa số, thông qua nghị quyết ngăn chặn Tổng thống Trump tiếp tục cuộc chiến Iran sau hơn 3 tháng xung đột chưa kết thúc. Nghị quyết trên được thông qua với 215 phiếu thuận và 208 phiếu chống, khi 4 hạ nghị sĩ GOP đứng về phía Dân chủ, bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết. Tất nhiên, không hạ nghị sĩ Dân chủ nào bỏ phiếu chống. Trước đó, 3 nghị quyết về hạn chế quyền lực gây chiến đối với ông Trump đều thất bại tại Hạ viện. Vì thế việc thông qua nghị quyết vừa nêu ở Hạ viện cho thấy sự lo lắng của một số thành viên GOP về cách Tổng thống Trump giải quyết cuộc chiến Iran.
Tổng thống Trump tại Nhà Trắng ngày 4.6 ẢNH: REUTERS
Xu thế các thành viên GOP quan ngại về chính sách của Nhà Trắng ngày càng tạo ra sức ép lớn hơn cho Tổng thống Trump. Sức ép này được cho là nguyên nhân khiến ông Trump thể hiện sự "xuống nước" rõ ràng trong việc tìm cách kiểm soát Trung tâm Kennedy ở thủ đô Washington D.C. Thể hiện rõ hơn sự "xuống nước" trong các chính sách cá nhân mà Tổng thống Trump đưa ra là việc Nhà Trắng đảo ngược quyết định khi tạm ngừng thực hiện quỹ "chống vũ khí hóa" nói trên dù quốc hội Mỹ chưa thông qua bất cứ đạo luật nào ngăn chặn.
Nguyên nhân của sự chia rẽ trong nội bộ GOP dẫn đến nhiều thành viên đảng này chống lại ông Trump vì lo ngại sự bất bình của cử tri đối với chính quyền đương nhiệm về một loạt vấn đề như: cuộc chiến Iran, tình hình kinh tế khó khăn, vật giá leo thang. Vì thế nhiều nghị sĩ GOP lo ngại gặp bất lợi trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11 tới, vốn bầu cử toàn bộ Hạ viện và 1/3 số nghị sĩ trong Thượng viện.
Bỏ mặc lợi ích chung ?
Trong khi đó, trả lời phỏng vấn gần đây, Tổng thống Trump tuyên bố: "Tôi không quan tâm đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ". Điều này đồng nghĩa với việc ông bỏ qua lợi ích chung của GOP.
Ông Clayton Allen, chuyên gia về chính trị Mỹ của Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng Tổng thống Trump điều hành đất nước bằng cách sử dụng các công cụ hành pháp, nổi bật là các sắc lệnh hành pháp mà ông ban hành, chứ không tập trung các công cụ, biện pháp do quốc hội thông qua. Song song, những chính sách mà ông cần được sự chuẩn thuận từ quốc hội thì phần lớn được thông qua, như ngay đầu nhiệm kỳ thứ 2, ông được quốc hội thông qua Đạo luật Big Beautiful định hướng về ngân sách. Hay gần đây, Thượng viện đã thông qua dự luật trị giá 70 tỉ USD để hỗ trợ cho việc thực thi luật nhập cư của chính quyền Tổng thống Trump. Giữa thực tế trên, chuyên gia Allen cho rằng vị chủ nhân Nhà Trắng đang tìm cách củng cố và giữ vững di sản của bản thân ông.
"Tranh cãi xung quanh việc thay đổi Trung tâm Kennedy, các đề xuất khác nhau về tượng đài, tượng, cổng vòm, lễ kỷ niệm lịch sử… là những điều cho thấy tổng thống đang tập trung vào di sản của mình", chuyên gia nói và nhận xét thêm: "Đây không phải là những ưu tiên của một chính trị gia tập trung vào việc bảo vệ quyền lợi cho đảng phái của mình. Đó là những ưu tiên của một chính trị gia tập trung vào việc lịch sử sẽ ghi nhớ ông ta như thế nào".
Để phục vụ mục tiêu này, Tổng thống Trump đang tận dụng nguồn sức mạnh từ cử tri GOP ủng hộ ông để tìm cách tăng cường kiểm soát đảng này. Vì thế trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, vị chủ nhân Nhà Trắng vẫn là người quyết định mọi việc trong các chiến dịch tranh cử của GOP.
Điển hình ở bang Texas, thay vì ủng hộ Thượng nghị sĩ đương nhiệm John Cornyn, Tổng thống Trump công khai "chống lưng" Tổng chưởng lý bang này là Ken Paxton, người đang vướng vào nhiều bê bối, để đại diện GOP giành ghế đại diện Texas trong Thượng viện. Hay trong cuộc bầu chọn nội bộ GOP cho cuộc đua đại diện bang Louisiana trong Thượng viện, Tổng thống Trump chọn ủng hộ ứng viên bà Julia Letlow, chứ không phải đương kim Thượng nghị sĩ Bill Cassidy. Kết quả ông Cassidy đã thất bại.
Tuy vậy, thực tế trên có thể khiến ông Trump gặp phản kháng nhiều hơn từ nội bộ GOP, nhất là những nghị sĩ "không còn gì để mất" như ông Cassidy.
