Cú bắt tay chưa từng có giữa Nhật Bản và Hàn Quốc
Theo AP, chỉ trong khoảng 6 tháng qua thì hai nhà lãnh đạo trên có đến 4 cuộc hội đàm cùng nhau. Đặc biệt, nếu hai nhà lãnh đạo gặp nhau ở quê nhà Nara (Nhật Bản) của bà Takaichi hồi tháng 1, thì cuộc gặp lần này diễn ra ở quê nhà Andong (Hàn Quốc) của ông Lee. Điều này để lại dấu ấn đặc biệt khi lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, hai nhà lãnh đạo đương nhiệm của hai quốc gia gặp nhau tại quê nhà của nhau.
Phát biểu trong cuộc họp báo ngày 19.5, lãnh đạo Nhật Bản và Hàn Quốc tái khẳng định sự phối hợp an ninh mạnh mẽ hơn, bao gồm hợp tác ba bên với Mỹ, khi đối mặt với những thách thức chung bao gồm Triều Tiên và căng thẳng khu vực rộng lớn hơn. Về quan hệ song phương, Tổng thống Lee và Thủ tướng Takaichi cho biết khi nguồn cung bị gián đoạn do chiến tranh ở vùng Vịnh gây căng thẳng cho các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản và Hàn Quốc, thì hai nước thỏa thuận phối hợp để ổn định các tuyến cung cấp năng lượng và mở rộng hợp tác với các đối tác châu Á khác. Nguồn dầu thô từ Trung Đông chiếm 93% lượng nhập khẩu của Nhật Bản, 70% lượng nhập khẩu của Hàn Quốc.
Thủ tướng Takaichi và Tổng thống Lee gặp nhau tại Andong vào ngày 19.5 Ảnh: AP
Vì thế, theo kết quả hội đàm, Nhật Bản và Hàn Quốc mở rộng hợp tác về nguồn cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và dầu thô, bao gồm cả các thỏa thuận dự trữ và hoán đổi sản phẩm dầu mỏ. Hàn Quốc cũng đồng ý tham gia "Power Asia" - một sáng kiến do Thủ tướng Takaichi đề ra nhằm tăng cường hợp tác giữa các nước Đông Nam Á trong việc xây dựng và sử dụng chung các cơ sở lưu trữ dầu mỏ để dự trữ dầu.
Chính vì thế, có thể nói thỏa thuận trên là cú bắt tay chưa từng có giữa hai nước.
Lợi ích và khác biệt
Giới phân tích nhận định không phải chỉ vì áp lực từ việc thiếu hụt nguồn cung năng lượng, mà chính sách của Mỹ cũng là một trong các nguyên nhân thúc đẩy Nhật Bản và Hàn Quốc thắt chặt quan hệ. Cụ thể, chính sách thuế của Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump đang gây khó khăn cho cả Nhật Bản lẫn Hàn Quốc.
Không những vậy, Nhật Bản và Hàn Quốc được cho là đang đặc biệt lo ngại rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đa phương đối với chip bán dẫn tiên tiến sang Trung Quốc, vốn đã được tăng cường dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden, có thể bị Tổng thống Trump đảo ngược. Vấn đề này là một mối đe dọa an ninh tiềm tàng nghiêm trọng. Nên Tokyo và Seoul, với tư cách đều là đồng minh của Mỹ, có thể hợp tác trong việc thúc giục Washington ngăn chặn Trung Quốc có được chip bán dẫn tiên tiến và các công nghệ liên quan. Từ các yếu tố trên, việc Nhật - Hàn tăng cường hợp tác có thể giúp hai nước giảm sự lệ thuộc vào Mỹ.
Mặc dù vậy, theo phân tích gửi đến Thanh Niên, Eurasia Group (Mỹ), đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng giữa Nhật Bản và Hàn Quốc vẫn tồn tại nhiều khác biệt để tăng cường quan hệ lâu dài. Trước hết, quan điểm về Nhật Bản có sự khác biệt rất lớn, thậm chí hoàn toàn trái ngược, giữa các đời lãnh đạo của nước này, bởi hai nước còn nhiều bất đồng liên quan lịch sử chưa thể giải quyết trọn vẹn.
Bên cạnh đó, bà Takaichi có mối quan hệ tích cực với Tổng thống Trump và Tokyo vẫn không ngừng vun đắp mối quan hệ chặt chẽ hơn với Washington. Sau cuộc gặp gần đây với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Trump được cho là đã gọi điện cho Thủ tướng Takaichi để thông báo về hội đàm thượng đỉnh Mỹ - Trung. Tokyo và Seoul đã công bố hội nghị thượng đỉnh giữa hai bên ngay sau khi cuộc gặp của ông Trump và ông Tập kết thúc.
Ngược lại, mối quan hệ của bà Takaichi với Trung Quốc đang cực kỳ căng thẳng. Cuối năm ngoái, phát biểu của bà Takaichi cho rằng nếu Trung Quốc đại lục tấn công quân sự nhằm vào Đài Loan có thể được coi là mối đe dọa đối với sự sống còn của Nhật Bản, nhằm biện minh cho sự can thiệp quân sự của Tokyo trong trường hợp này đã khiến Trung Quốc giận dữ. Kết quả, Trung Quốc hạn chế khách du lịch nước này đến Nhật Bản, đình chỉ các chuyến bay giữa hai nước và hủy nhập khẩu thủy sản từ Nhật Bản.
Những khác biệt tồn tại trở thành thách thức không nhỏ cho việc thắt chặt quan hệ Nhật - Hàn.
