Đạo diễn Trần Bình Trọng: 16 năm làm phim tết cho nông dân

Đạo diễn Trần Bình Trọng (con trai NSND Trần Nhượng) từng làm đạo diễn hoặc phó đạo diễn nhiều phim truyền hình được chú ý như: Xin hãy tin em (1997), Bác Cả người sung sướng (2002), Gió làng Kình, Con đường sáng (2008), Bước nhảy xì tin (2009), Gái già xì tin (2013)... Phim tết vẫn là mảnh đất anh ở lại lâu nhất, vì ở đó, như anh nói: "Tôi được kể những câu chuyện rất gần với đời sống nông thôn và khán giả của mình".

Hai series phim tết Đại gia chân đất và Làng ế vợ do anh đạo diễn, phát sóng trên các nền tảng số, đã kéo dài 16 năm. Đại gia chân đất đã bước sang phần 16, song song đó là Làng ế vợ hiện đã có phần 12 cho dịp tết năm nay.

VÌ NGƯỜI NÔNG DÂN CẦN TIẾNG CƯỜI...

Người ta gọi anh là đạo diễn "nông dân nhất Việt Nam". Anh thấy mình giống một người nông dân đến mức nào?

Tôi lớn lên từ làng quê, làm đủ thứ việc của nhà nông, từ cấy lúa, cắt cỏ đến chăn trâu. Tôi hiểu đời sống ấy từ bên trong, chứ không phải nhìn qua sách vở hay trí tưởng tượng. Khi làm phim, tôi không "vẽ" nông thôn, tôi chỉ kể lại những gì mình đã sống.

Phim của tôi vì thế mà không hào nhoáng, mỹ miều. Nó thô ráp, ồn ào, đôi khi cục mịch, nhưng đó chính là đời sống thật của người nông dân - những người mà tôi chọn làm khán giả trung tâm suốt hơn 16 năm qua.

Cuộc sống số ngày càng thay đổi chúng ta, thế giới giải trí ngày càng ồn ào nhiều lựa chọn, vì sao anh vẫn kiên trì làm phim hài tết cho khán giả nông thôn?

Bởi vì tôi thấy họ cần tiếng cười. Không phải tiếng cười để quên đời, mà là tiếng cười để tự soi lại mình. Phim hài tết, với tôi, không chỉ là giải trí, mà là sự "cùng tắm mình" trong dòng chảy thời sự của một năm vừa qua.

Đó có thể là câu chuyện bội thực hoa hậu, chuyện lừa đảo, tham lam, cả tin... Tôi luôn nghĩ: nếu một bộ phim khiến người xem cười xong rồi chợt khựng lại, tự hỏi "mình (hay ai đó quanh mình) có giống nhân vật kia không", thì bộ phim ấy có giá trị.

ĐỐI MẶT THÁCH THỨC "SỐNG CÒN"

Phim hài tết là thể loại tưởng nhẹ, nhưng lại đòi hỏi sự bền bỉ và chịu đựng dài hơi. Với tư cách một đạo diễn - nhà sản xuất gắn bó nhiều năm, những thách thức mang tính "sống còn" của người làm phim hài tết trong bối cảnh hiện nay là gì?

Thách thức "sống còn" của người làm phim là phải sòng phẳng. Có những năm tôi nghĩ hay là dừng lại. Mang tiền nhà đi làm phim - cũng có thể, nhưng chỉ được một vài lần. Thanh toán gối đầu, đợi xoay vốn - cũng được nhưng chỉ được vài bộ, sẽ không phải là "dài hơi". "Viễn chinh" trong cái thế giới giải trí này - phải sòng phẳng. Sòng phẳng với anh em nghệ sĩ, đồng nghiệp về tiền bạc. Sòng phẳng với khán giả - cung cấp cho họ một sản phẩm tốt, bám đời sống, không có chuyện xấu hậu trường.

Làm phim hài tết giờ không còn là câu chuyện quay xong rồi đăng tải. Người làm phim phải đối diện nhiều áp lực: thị hiếu khán giả thay đổi rất nhanh, yêu cầu từ nhà tài trợ ngày càng khắt khe, bài toán cân bằng giữa nội dung và quảng cáo, cùng sự cạnh tranh khốc liệt trên các nền tảng số. Tôi không thích quảng cáo lộ liễu, bởi chỉ cần khán giả nhận ra sự sắp đặt ấy, bộ phim coi như đã hỏng. Nhưng nếu không có tài trợ thì không thể làm phim - sự nan giải này phải đối diện.

Tôi từng gặp không ít rủi ro, từ bị lừa, thua lỗ đến phải vay mượn để xoay vòng kinh phí, chỉ với mong muốn bộ phim kịp ra mắt đúng dịp tết. Nhiều lần phải từ chối tài trợ khi thấy điều kiện hợp tác có thể làm tổn hại đến tinh thần bộ phim và niềm tin của khán giả. Đến nay, tôi vẫn chưa tìm được một lời giải trọn vẹn để dung hòa giữa yêu cầu tài chính, giá trị nghệ thuật và sự tôn trọng người xem, vấn đề này thật sự gây đau đầu - dai dẳng.

Từng không được thanh toán, từng bị "lừa" nhưng vẫn kiên trì làm phim, anh thấy mình "dại" hay cái tôi nghệ sĩ quá lớn?

Nếu gọi là "dại", tôi chấp nhận cái "dại" ấy. Sự chấp nhận này, tôi cho rằng không phải là sĩ diện hay cái tôi nghệ sĩ quá lớn, mà là sự sòng phẳng tối thiểu của một người làm nghề: sòng phẳng với tâm huyết của đồng nghiệp, sòng phẳng với khán giả đã tin và ở lại với phim của mình suốt từng mùa tết.

Sau 16 năm làm phim tết, anh thấy mình được, mất gì?

Có những tập phim của tôi đạt tới 20 triệu lượt xem. Có những doanh nghiệp hễ gặp tôi lại nói: ông làm phim đi, tôi tài trợ cho. Năm nào cũng thế, tôi luôn có sẵn người tài trợ tiền làm phim. Không nhiều nhưng đủ để sản xuất. Nên không như nhiều người - tôi không sợ lỗ. Tôi chỉ sợ "không ra cái gì". Sợ làm ra một sản phẩm hời hợt, phụ lòng người xem đã chờ đợi. Khán giả của tôi là những người rất thật. Họ không nói hay, nhưng họ xem hay không xem là biết ngay. Nếu còn được họ chờ mỗi dịp tết, tôi vẫn sẽ làm.

Trong hành trình làm phim hài tết, kỷ niệm nào khiến anh nhớ nhất?

Có lẽ là mùa tết 2024 với Đại gia chân đất. Tôi bị gãy xương chày ngay ngày quay thứ 5, phải phẫu thuật bắt vít, chống nạng suốt thời gian còn lại. Nhưng phim đang gấp, tôi vẫn ra hiện trường chỉ đạo, rồi chống nạng đi ra mắt phim. Đó là kỷ niệm vừa đau vừa không thể quên trong nghề.