Năm 1910, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành (sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh) vào Sài Gòn với trái tim đầy nhiệt huyết, nung nấu lý tưởng tìm ra con đường cứu dân tộc khỏi ách cai trị của thực dân Pháp.
Đầu năm 1911, Nguyễn Tất Thành lặng lẽ xin học ở Trường Cơ khí Á Châu, thường gọi là Trường Bá Nghệ (nay là Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, tọa lạc tại P.Sài Gòn, TP.HCM). Ngôi trường do người Pháp thành lập từ năm 1906, là trường dạy nghề đầu tiên ở Nam bộ, chuyên đào tạo nhân viên hàng hải và công nhân chuyên nghiệp cho xưởng Ba Son. "Học ở đây vừa khỏi bị nghi ngờ, vừa có cơm ăn, vừa biết ít nhiều về máy móc…", trích Quê hương và Thời niên thiếu - Hoài Thanh, Thanh Tịnh (trong Bác Hồ hồi ký - nhiều tác giả, NXB Văn hóa Thông tin, Hà Nội, 2001).
TS Lê Đình Kha, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, giới thiệu với sinh viên về dấu ấn của người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành tại trường ẢNH: HỮU TÍN
Dưới mái trường này, chàng trai trẻ Nguyễn Tất Thành không chỉ học nghề mà tiếp xúc với một thế giới mới: thế giới của máy móc, của tri thức khoa học - kỹ thuật phương Tây. Nhưng tiếng gọi cháy bỏng của lý tưởng cứu nước không cho anh học hết 3 năm ở trường. Khi mới theo học được khoảng 3 tháng, chàng trai 21 tuổi ấy xin được một chân phụ bếp trên tàu Đô đốc Latouche Tréville (Amiral Latouche Tréville), rồi lẳng lặng rời Bến cảng Nhà Rồng vào ngày 5.6.1911, bắt đầu hành trình đầy gian nan mang theo khao khát thay đổi vận mệnh dân tộc.
Ba tháng ở ngôi trường này không làm nên toàn bộ tư tưởng của người thanh niên yêu nước, nhưng quãng thời gian đó dường như đã góp phần định hình một phần nhận thức của anh về thế giới hiện đại và vị trí của dân tộc mình trong thế giới ấy, để rồi càng thêm thôi thúc anh bắt đầu hành trình tìm ra con đường cứu nước, cứu đồng bào.
Nhà truyền thống của Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng đã tồn tại hơn 100 năm. Nơi đây là không gian tôn vinh lịch sử của nhà trường, trong đó có cột mốc người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành từng học tập tại trường trước khi ra đi tìm đường cứu nước ẢNH: HỮU TÍN
Dấu ấn truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ
Đến nay, thông tin về quá trình thanh niên Nguyễn Tất Thành theo học tại Trường Bá Nghệ khá ít ỏi. Dẫu vậy, quãng thời gian của Người ở Trường Bá Nghệ cách đây 115 năm đã trở thành một điểm sáng trong hành trình phát triển của Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng. Đó là câu chuyện lớn lao về tinh thần không ngừng học tập, lao động, cống hiến cho đất nước, dân tộc. Hành trình ngắn ngủi ấy đã truyền cảm hứng cho biết bao cán bộ, giảng viên, học sinh - sinh viên của trường từ những năm tháng thăng trầm của lịch sử cho đến kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Hiện nay, thông tin liên quan đến người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành từng học tập tại trường và cột mốc Người ra đi tìm đường cứu nước được trưng bày trang trọng tại Nhà truyền thống của Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng. Bên cạnh đó, không gian này còn giới thiệu tài liệu, hình ảnh liên quan đến người học sinh cơ khí tàu biển Tôn Đức Thắng theo học tại trường khóa 1915 - 1917, sau này là người kế nhiệm Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây cũng là nơi vinh danh những chiến sĩ, anh hùng là học sinh của trường, các phong trào tiêu biểu của học sinh - sinh viên góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.
Bản chụp sổ lương thủy thủ tàu Đô đốc Latouche Tréville. Sổ lương ghi lương tháng 6/1911 của Văn Ba (tên Bác Hồ khai khi làm việc trên tàu) là 50 Franc với công việc là phụ bếp. Đây là mức lương thấp nhất trong 72 thủy thủ trên tàu Ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh chi nhánh TP.HCM
Theo TS Lê Đình Kha, Hiệu trưởng Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, qua 120 năm tồn tại, trường đã không ngừng phát triển, mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng đào tạo. Hiện nay, trường đào tạo 23 chương trình; trong số đó có 4 chương trình đào tạo đạt chuẩn kiểm định ABET (Mỹ) và 1 chương trình đào tạo đạt chuẩn KOSEN (Nhật Bản).
Hiệu trưởng nhà trường cho biết ngoài trau dồi chuyên môn, 100% sinh viên hiện nay tại trường Cao Thắng được tìm hiểu về lịch sử của nhà trường, từ quá trình đào tạo cho đến lý tưởng ra đi tìm đường cứu nước của Bác và chặng đường đấu tranh kiên cường của nhiều thế hệ đi trước thông qua nhiều hoạt động, trong đó có Hành trình xuyên bảo tàng. Ngoài ra, nhiều sự kiện quan trọng của nhà trường đều diễn ra tại Nhà truyền thống, nhắc nhở sinh viên, cán bộ, giảng viên về lịch sử đáng tự hào, góp phần nuôi dưỡng khát vọng học tập, cống hiến cho đất nước trong thời đại mới.
Thầy Lê Đình Kha chia sẻ: "Không chỉ riêng tôi mà các thế hệ học sinh, sinh viên Trường Cao Thắng cũng như các thế hệ cán bộ, giảng viên của nhà trường rất tự hào khi làm việc trong một ngôi trường giàu truyền thống, cũng là cái nôi về đào tạo công nghệ - kỹ thuật của Sài Gòn - Gia Định - TP.HCM. Đặc biệt, trường có 2 thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành và Tôn Đức Thắng từng theo học (sau này đều đảm trách vai trò Chủ tịch nước, là ngọn đuốc soi đường cho nhiều thế hệ thầy trò của trường nói riêng và của dân tộc VN nói chung) thì càng tự hào hơn". Ông cho biết với niềm tự hào ấy, các thế hệ học sinh - sinh viên, cán bộ, giảng viên nhà trường thêm vững bước tiếp nối truyền thống hào hùng của thế hệ trước, từ đó ra sức nỗ lực học tập, rèn luyện, lao động sáng tạo để viết tiếp "bản hùng ca màu xanh" của nhà trường.
