NSND Lê Khanh tuổi 63 vẫn áp lực với nghề, tiết lộ nguyên tắc giữ hôn nhân

Áp lực của NSND Lê Khanh khi được gọi là 'gạo cội'

* Xin chào NSND Lê Khanh. Ở tuổi ngoài 60, chị cảm nhận thế nào về năng lượng và tần suất làm việc của mình?

- NSND Lê Khanh: Nếu ai hỏi năm nay bao nhiêu tuổi, tôi vẫn nói vui là 16. Nhưng nói vui vậy thôi, thật sự tôi luôn cảm thấy mình có một nguồn năng lượng rất bất tận. Với tôi, đam mê không có giới hạn. Càng nhiều năm làm nghề, tôi càng thấy nghệ thuật là một hành trình không tuổi. Người ta hay gọi những nghệ sĩ lâu năm là "gạo cội". Từ ấy đúng ở nghĩa kinh nghiệm, thâm niên, nhưng trong nghệ thuật thì không hẳn vậy. Bởi mỗi vai diễn là một con người hoàn toàn khác, số phận, tính cách, câu chuyện khác nhau. Vì thế, không có gì bảo chứng cho hai chữ "gạo cội". Vậy nên với mỗi vai diễn, tôi vẫn coi mình như con số 0, theo đúng nghĩa của sự làm nghề, chứ không phải khiêm tốn.

Chữ "gạo cội" đôi khi quen miệng mà nói thôi nhưng đó là thử thách, càng nhắc đến chữ đấy càng sợ. Thú thật, càng được gọi như vậy tôi càng run. Hai chữ ấy vô tình trở thành áp lực, nhất là khi diễn cùng lớp trẻ. Người ta sẽ so sánh, sẽ chờ xem thầy với trò diễn ra sao. Nhưng cũng chính áp lực đó khiến tôi phải tập trung hơn, nghiêm túc hơn với từng vai diễn. Ở một góc độ nào đó, đó cũng là điều hấp dẫn của nghề này.

* Như NSND Lê Khanh chia sẻ, thành bại luôn là một áp lực. Với diễn viên trẻ, họ lo lắng vì phía trước còn rất nhiều hướng rẽ. Còn với chị, sau ngần ấy năm làm nghề, thành bại có khiến bản thân nặng lòng ở mỗi dự án không?

- Dự án nào tôi cũng sợ, nhưng sợ không có nghĩa là bỏ cuộc. Bao nhiêu năm nay vẫn vậy, tôi vẫn dấn thân, vẫn bước tiếp. Bởi đơn giản đó là nghề, là sự nghiệp của mình. Cả đời tôi chỉ có diễn kịch và đóng phim. Đã là nghề thì mỗi lần nhận một vai mới đều hồi hộp như lần đầu. Nếu tự cho phép mình hết hồi hộp, nghĩa là mình đang chọn phương án dễ và an toàn. Mà dễ quá, an toàn quá thì nhạt, mất đi sự thú vị của sáng tạo. Nghề này cần thử thách. Giống như nhiều người rất sợ ma nhưng lại thích xem phim ma, vì cảm giác ly kỳ ấy kích thích. Hay như leo núi, chinh phục đỉnh cao là một thử thách. Có người bỏ cuộc, có người chạm tới đỉnh và hạnh phúc vì vượt qua chính mình. Làm nghề cũng vậy, cái giá phải trả là áp lực và căng thẳng, nhưng chính điều đó khiến mình phải rèn luyện, giữ sức khỏe, đào sâu nhân vật để không lặp lại mình.

Thực ra, càng lớn tuổi tôi càng sợ, bởi không có gì bảo chứng trong nghề này cả. Nhiều khi xem lại phim cũ, tôi vẫn tiếc và tự nhủ: 'Giá như được làm lại, mình sẽ làm khác đi'. Nhưng khi đứng trên phim trường, mọi thứ chịu áp lực thời gian, hoàn cảnh, cảm xúc lúc đó. Rồi theo thời gian, nhận thức của mình lại thay đổi. Tôi tin không có nghệ sĩ nào dám nói mình hoàn toàn bằng lòng với vai diễn đã làm. Luôn có một chút tiếc nuối, nhưng chính vì thế mà người ta vẫn tiếp tục đi tiếp.

* Dù ở hiện tại hay trước đây, công chúng luôn nhìn thấy ở NSND Lê Khanh sự nhẹ nhõm và tươi tắn. Theo chị, điều đó đến từ đâu?

- Thật ra phải nhiều năm sau, khi nghe mọi người nói lại, tôi mới nhận ra mình mang đến năng lượng tích cực như thế. Chứ bản thân tôi không nghĩ mình có nhiều năng lượng đến vậy. Tôi ý thức rất rõ những giới hạn của mình. Thể lực của tôi không thật sự tốt, tôi lại là người nhạy cảm, dễ bị ám ảnh, dễ phân tâm. Trong khi đó, nghệ thuật, đặc biệt là làm phim, đòi hỏi sức khỏe phải tốt. Chưa nói đến tài năng, sức khỏe là điều kiện đầu tiên để theo được nhịp làm việc thất thường của đoàn phim: hôm nay quay cảnh mùa đông giữa trời hè nóng bức, vài tiếng trước còn dồn hết cảm xúc cho một phân đoạn bi kịch, ngay sau đó phải chuyển sang cảnh vui tươi. Sự biến hóa liên tục ấy thử thách thần kinh kinh khủng. Rồi còn áp lực là cảnh vừa quay có đủ tốt chưa, nếu chưa ổn thì cũng không thể làm lại khi phim đã đóng máy. Đến lúc phim ra rạp, được khen hay bị chê cũng phải chấp nhận. Tất cả đòi hỏi mình phải đủ khỏe để giữ được sự bình tĩnh và cân bằng.

Trong một đoàn phim, tính tập thể vô cùng quan trọng. Chỉ một người thiếu kỷ luật hay xuống tinh thần cũng có thể ảnh hưởng đến cả trăm con người. Ngược lại, nếu mọi người cùng giữ được sự hào hứng, cùng nâng đỡ nhau thì năng lượng ấy lan tỏa rất mạnh. Đó mới là sự chuyên nghiệp khi đặt cái tôi cá nhân lại phía sau để thăng hoa cùng tập thể. Vì thế, tôi luôn tự nhắc mình phải giữ sức khỏe, giữ kỷ luật và giữ năng lượng tích cực. Để mình đi được đường dài, để cả đoàn phim cùng hào hứng làm việc. Và sau cùng, đó là hạnh phúc lớn nhất khi tôi được làm nghề lâu dài, được khán giả yêu thương, được nhà sản xuất tin tưởng lựa chọn.

 

 

Ảnh: ĐPCC

* NSND Lê Khanh có mong muốn hay khát vọng nào ở thời điểm hiện tại mà bản thân vẫn muốn vươn tới không?

- Tôi nghĩ mình là một người rất may mắn và hạnh phúc. Không phải ai cũng tìm được con đường mình yêu và được đi đến cùng với nó. Tôi may mắn vì được ủng hộ. Gia đình tôi nhiều thế hệ làm nghệ thuật, đến nay đã sang đời thứ sáu. Tôi thuộc đời thứ ba. Con ruột tôi không theo nghề, nhưng các cháu trong họ vẫn tiếp tục. Điều khiến tôi hạnh phúc không chỉ là truyền thống ấy, mà là việc từ nhỏ đến lớn tôi luôn được gia đình ủng hộ, từ cha mẹ, chồng, rồi đến con cũng ủng hộ. Tôi không phải chiến đấu để được làm nghề mình yêu. Tôi được đi trên con đường đam mê ấy một cách trọn vẹn.

Vì thế, nếu nói về ước mơ hiện tại, thì bên cạnh việc tiếp tục diễn và hóa thân vào nhân vật, tôi còn thấy mình có một trách nhiệm khác là làm nghề sư phạm, truyền lửa cho những người trẻ yêu nghệ thuật. Có những bạn không sinh ra trong gia đình nghệ thuật, thậm chí xuất thân rất bình dị, nhưng lại cháy bỏng đam mê. Có bạn, gia đình định hướng một con đường ổn định, tương lai rõ ràng, nhưng vẫn chọn nghệ thuật, một nghề nhiều chông gai, không chắc nổi tiếng, không chắc thành công. Các bạn phải âm thầm giữ ước mơ của mình suốt những năm tháng tuổi trẻ. Tôi trân trọng điều đó. Và nếu có một hoài bão ở thời điểm này, thì đó là được đồng hành, nâng đỡ và tiếp sức cho những ước mơ như thế, để các bạn không phải giấu đam mê của mình và có thêm niềm tin để bước đi.

Muốn bền lâu với nghệ thuật, đời sống riêng phải ổn định

* NSND Lê Khanh được nhiều người ngưỡng mộ bởi tài năng, sự nghiệp vững vàng, cuộc sống viên mãn. Khi nhìn lại hành trình của mình, chị cảm nhận sự may mắn và viên mãn ấy như thế nào?

- Tôi nghĩ đó là may mắn cộng với sự chăm chỉ và nỗ lực không ngừng. Hai chữ "viên mãn" đúng, nhưng chỉ một phần thôi. Viên mãn ở chỗ tôi tìm được con đường mình yêu, đi theo nghệ thuật mà không bị cản trở, và được làm nghề đến tận bây giờ. Với tôi, như vậy đã là hạnh phúc lớn. Nhưng cuộc sống không chỉ có ánh hào quang. Mỗi ngày mình cũng đối diện với thách thức. Sức khỏe tôi không còn như trước. Tôi là một người mẹ, một người con trong gia đình, vẫn có những trách nhiệm, những nỗi lo rất đời thường. Và tôi còn một gia đình thứ hai, đó là các học trò. Hàng trăm người trẻ tôi dạy dỗ, đồng hành. Khi các con bước vào học viện, học khóa dài hạn hoặc thậm chí chỉ vài tháng, tôi đều dõi theo sự trưởng thành của các con. Mỗi lần các con tốt nghiệp, được tham gia một dự án phim, một vở diễn… tôi thấy mình viên mãn theo một cách khác.

Ảnh: FBNV

 

 

 

* Sau những khoảng bận rộn vì công việc, NSND Lê Khanh giữ sự gắn kết gia đình, tổ ấm của mình như thế nào?

- Tôi thực sự rất cần gia đình. Có lẽ từ khi sinh ra, tôi đã là người yêu mái ấm của mình một cách bản năng. Hơn nữa, từ bé đến giờ, tôi đã phải chứng kiến nhiều thế hệ làm nghệ thuật, từ ông bà, cha mẹ phải xa nhau. Đến đời mình, tôi cũng áy náy vì phải đi xa con nhiều. Vì thế, mỗi khi trở về, tôi rất thèm được kết nối. Có người về nhà là nghỉ ngơi, còn tôi lại muốn nhìn thấy mọi người. Tôi thích nấu ăn, lấy cớ liên hoan, tụ họp… miễn sao cả nhà có dịp ngồi lại với nhau. Tôi luôn tìm mọi lý do để được sum vầy.

Nhờ những khoảnh khắc ấy, tôi có thêm năng lượng để ngày mai lại xách vali lên đường. Hơn nữa, với nghề diễn, bài học đầu tiên tôi dạy học trò là đôi mắt, ánh mắt phải biết nói. Nhưng nếu ngoài đời mình không sống thật, không có tình cảm, thì làm sao ánh mắt ấy có hồn? Lời thoại trong phim suy cho cùng cũng là lời đời, chỉ đặt trong hoàn cảnh khác. Một người có lòng trắc ẩn, có tình yêu với con người và cuộc sống, khi cất lời sẽ khác hẳn với nói sáo rỗng. Điều đó không thể giả vờ. Và gia đình chính là nơi nuôi dưỡng thứ cảm xúc chân thành ấy trong tôi.

Niềm hạnh phúc lớn nhất của tôi bây giờ là còn được đồng hành cùng mẹ. Mẹ đã dừng đóng phim rồi. Trước kia mẹ đi khắp nơi vì nghề, giờ tôi lại đưa mẹ đi cùng mình. Dù có lúc hơi mệt, nhưng được cùng mẹ đi trên những chặng đường, được nhìn mẹ thảnh thơi, nghỉ ngơi, quây quần bên con cháu, đó là điều làm tôi hạnh phúc nhất.

 

* Khi bận rộn với công việc, chắc hẳn chồng - đạo diễn Việt Thanh là người quán xuyến gia đình thay chị?

- Đúng vậy. Tôi luôn nghĩ, phía sau thành công của một người, dù là phụ nữ hay đàn ông, chắc chắn là gia đình. Với tôi, người gần nhất trong khái niệm gia đình chính là chồng. Khi tôi nhận dự án, xách vali lên đường, anh ấy phải thay tôi quán xuyến mọi việc, vừa là chồng, vừa thay vai trò của vợ, chăm sóc ông bà, con cái. Nhưng anh ấy cũng làm nghệ thuật, cũng có những lúc phải đi. Khi đó tôi lại phải mạnh mẽ, gánh vác mọi thứ thay anh.

Nghề này đòi hỏi sự hy sinh nhiều hơn người ta tưởng. Có lúc con gặp chuyện ở trường, điểm số không như ý, mình ân hận lắm. Lúc đó, mình có thành công thì cũng không còn ý nghĩa. Nhiều khi tôi tự nhủ phải bù đắp thế nào để thành công của mình không vô tình làm tổn thương gia đình, để các con không nghĩ rằng bố mẹ chỉ mải mê chạy theo danh vọng. Điều đó thực sự không dễ. Vì vậy, tôi luôn cố gắng làm việc nghiêm túc, làm hết sức để mỗi thành quả mang về là một niềm an ủi cho cả nhà. Tôi không cho phép mình theo đuổi những điều phù phiếm hay đánh đổi những giá trị quý giá nhất cho những thứ không xứng đáng.

* Từ nhỏ, NSND Lê Khanh đã chứng kiến nhiều cuộc hôn nhân đổ vỡ vì đặc thù nghề nghiệp phải đi xa liên tục. Khi bước vào hôn nhân, chị có đặt ra nguyên tắc nào để mình không rơi vào hoàn cảnh ấy?

- Từ bé, tôi đã nhìn thế giới người lớn xung quanh và tự nhủ sau này mình phải cố gắng để có một cuộc sống bình an. Tôi yêu nghệ thuật, và biết mình sẽ không rời bỏ con đường này. Vì thế, muốn đi được lâu dài với nghệ thuật thì phải giữ cho đời sống riêng ổn định. Sức khỏe để diễn, tinh thần để sáng tạo, hạnh phúc để cân bằng, tất cả đều cần được gìn giữ. Với tôi, nguyên tắc rất giản dị, cố gắng làm mọi cách để cuộc sống của mình không quá nhiều bất ổn. Tôi không để những xáo trộn riêng tư cuốn mình đi khỏi quỹ đạo. Bởi nghệ thuật có thể cho mình nhiều thứ, nhưng nếu đời sống không yên thì mình khó mà đi đường dài.

* Khi các con đã lớn, đủ đầy hơn, hạnh phúc của vợ chồng NSND Lê Khanh có khác gì so với thời mới cưới?

- Hôn nhân cũng giống như hành trình của một bộ phim, mỗi chặng là một thử thách khác nhau. Lúc mới yêu, mọi thứ còn lãng mạn. Khi bước vào đời sống thực tế, cơm áo gạo tiền, công việc, trách nhiệm, nếu không thấu hiểu nghề nghiệp và ước mơ của nhau thì rất khó đi cùng nhau lâu dài. Phải hiểu thì mới đồng cảm, có đồng cảm mới chia sẻ và cùng gánh vác, từ đó mọi sự sẽ qua. Hôn nhân không thể thiếu sự đồng hành, mà muốn như thế thì phải có đi có lại một cách công bằng. Tôi nghĩ chìa khóa thì ai cũng biết, nhưng thực hiện được đến đâu mới là điều quan trọng. Dù ở tình huống nào, tôi luôn chọn cách đối diện bằng năng lượng tích cực. Giữ lấy sự sống, giữ lấy những điều đẹp đẽ mình đang có để vượt qua. Đừng vì một khó khăn nào đó mà đánh mất niềm tin vào cuộc sống, vì khi mất niềm tin là mất tất cả.

Tôi có một câu "khẩu hiệu" rất giản dị cho riêng mình là "thi vị hóa cuộc sống để tận hưởng sự sống ta đang có". Tôi luôn tìm ra điều đáng quý, đáng biết ơn trong hoàn cảnh hiện tại. Bởi phía sau mình vẫn còn rất nhiều người thiệt thòi hơn. Khi nghĩ như thế, tự nhiên thấy những gì mình đang có đã là hạnh phúc.

* Cảm ơn những chia sẻ của NSND Lê Khanh!