Áp lực lan tỏa của dòng vốn FDI

Vốn FDI tăng trưởng mạnh

Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đến hết tháng 5/2026 đạt 24,81 tỷ USD, tăng 34,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn đăng ký cấp mới đạt 14,84 tỷ USD, tăng 2,1 lần. Ngành công nghiệp chế biến chế tạo được cấp phép mới đầu tư FDI lớn nhất với số vốn đăng ký đạt 9,64 tỷ USD, chiếm 65% tổng vốn đăng ký cấp mới.

Bên cạnh đó, vốn FDI thực hiện trong 5 tháng đầu của năm ước đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm trước. Đây là số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện cao nhất của năm tháng đầu năm trong 5 năm qua. Công nghiệp chế biến chế tạo tiếp tục dẫn đầu với số vốn đạt 8,06 tỷ USD, chiếm 82,7% tổng vốn FDI thực hiện.

Trong hoạt động xuất nhập khẩu, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa 5 tháng qua đạt 215,66 tỷ USD, tăng 19,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 43,5 tỷ USD, tăng 2,5%, chiếm 20,2% tổng kim ngạch xuất khẩu. Khu vực doanh nghiệp FDI (kể cả dầu thô) đạt 172,16 tỷ USD, tăng 24,7%, chiếm 79,8%.

Nhìn nhận về tăng trưởng vốn FDI và xuất nhập khẩu, ông Nguyễn Duy Linh - Tổng Giám đốc công ty CP chứng khoán Sài Gòn - Hà Nội (SHS) đánh giá: đây là những điểm rất tích cực của nền kinh tế. Đặc biệt, với gần 83% lượng vốn thực hiện tập trung vào khu vực chế biến chế tạo đã cho thấy Việt Nam vẫn giữ vị thế quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Liên quan đến 13,8 tỷ USD nhập siêu trong 5 tháng qua, theo ông Nguyễn Duy Linh xuất phát từ 2 nguyên nhân chính. Thứ nhất về giá, thứ hai từ tâm lý lo ngại đứt gãy chuỗi cung ứng do xung đột khiến doanh nghiệp chủ động nhập khẩu nguyên vật liệu nhiều hơn. Lượng hàng nhập trong hai quý đầu năm này sẽ chuyển hóa thành năng lượng sản xuất cho các quý còn lại nên có thể xem là một yếu tố tích cực.

Nâng cao năng lực hấp thụ vốn

Nhìn nhận về điểm chưa tích cực, ông Nguyễn Duy Linh cho rằng, mức độ lan tỏa của dòng vốn FDI còn thấp. Câu hỏi đặt ra: Việt Nam có năng lực hấp thụ vốn một cách hiệu quả hay không?

Để cải thiện điều này, Giám đốc công ty CP chứng khoán SHS nhìn nhận: phát triển công nghiệp phụ trợ, nâng cao năng suất lao động và đổi mới công nghệ đang trở thành yêu cầu bắt buộc. Chuyên gia đánh giá cao các giải pháp từ Nghị quyết 57 về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã góp phần giải quyết điểm nghẽn hiện tại.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Vân - Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Hà Nội chia sẻ: để trở thành nhà cung ứng, tham gia chuỗi sản xuất cho các tập đoàn lớn, doanh nghiệp trong nước phải có năng lực đáp ứng toàn diện các tiêu chuẩn khắt khe dựa trên nền tảng tư duy quản trị toàn cầu. Đây là yếu tố quyết định.

Theo đó, công nghệ là công cụ để doanh nghiệp hiện thực các tiêu chuẩn khắt khe. Doanh nghiệp bắt buộc phải chuyển dịch từ gia công cơ học sang ứng dụng công nghệ, tự động hóa vào dây chuyền sản xuất và chế tạo sâu. Khi doanh nghiệp chứng minh được năng lực công nghệ, trải qua các vòng đánh giá khắt khe, được doanh nghiệp FDI chấp thuận bằng các cam kết đơn hàng, việc huy động vốn, tiếp cận vốn vay ưu đãi hoặc hợp tác đầu tư trở nên khả thi hơn.