Tòa nhà cổ 111 năm tuổi gần chợ Bến Thành ở TP.HCM có gì đặc biệt?

14:00 - 19/01/2026

Ít ai biết tòa nhà cổ đối diện chợ Bến Thành từng là trụ sở Hỏa xa Đông Dương, lưu giữ gần như nguyên vẹn kiến trúc Pháp ở TP.HCM.

Giữa nhịp sống hối hả của trung tâm TP.HCM, tòa nhà cổ đối diện chợ Bến Thành vẫn lặng lẽ tồn tại hơn 1 thế kỷ qua. Mái ngói cam đất, những bức tường vàng cũ kỹ ấy đã lưu lại dấu tích trụ sở Hỏa xa Đông Dương và hành trình phát triển của hạ tầng, đô thị Sài Gòn đầu thế kỷ 20.

Tòa nhà cổ 111 năm tuổi gần chợ Bến Thành ở TP.HCM có gì đặc biệt? — Toàn cảnh tòa nhà cổ đối diện chợ Bến Thành với kiến trúc Pháp đặc trưng

Dấu tích hơn 1 thế kỷ của Hỏa xa Đông Dương

Theo Danh mục kiểm kê di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh TP.HCM giai đoạn 2016 - 2020 do UBND TP.HCM công bố, trụ sở Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (Chi nhánh khai thác đường sắt Sài Gòn) được xây dựng năm 1914. Nơi đây trước là trụ sở Công ty Hỏa xa Đông Dương - cơ quan quản lý hệ thống đường sắt thời Pháp.

Đến khoảng năm 1952, tòa nhà tiếp tục được sử dụng làm trụ sở Hỏa xa Việt Nam, giữ vai trò quan trọng trong công tác điều hành, quản lý ngành đường sắt suốt nhiều thập kỷ.

Đáng chú ý, khi đối chiếu với các hình ảnh tư liệu xưa, dáng vẻ kiến trúc ban đầu của tòa nhà cổ đối diện chợ Bến Thành gần như được giữ nguyên vẹn, từ hình khối tổng thể đến các chi tiết trang trí.

Tòa nhà có diện tích khoảng 2.769 m², gồm 2 dãy nhà nằm trọn trong khu đất được bao bọc bởi các tuyến đường lớn và hướng thẳng ra chợ Bến Thành.

Khu vực "tứ giác vàng" này trước kia cũng chính là Ga xe lửa Sài Gòn cũ - đầu mối huyết mạch tỏa đi Hà Nội, Mỹ Tho..., trước khi nhà ga được dời đi vào năm 1978 và hiện tại ở phường Nhiêu Lộc (quận 3 cũ).

Miêu tả về khu vực này, trong cuốn sách Đô thị Sài Gòn - Chợ Lớn trước năm 1945 qua tài liệu lưu trữ của Trung tâm lưu trữ quốc gia II (Cục Văn thư và lưu trữ nhà nước) viết: "Xung quanh ga Sài Gòn, gần chợ Bến Thành, các cửa tiệm, hàng quán, nhà nghỉ mọc lên. Người từ khắp lục tỉnh Nam kỳ đến Sài Gòn như các chủ vựa, nhà buôn, điền chủ, chủ hãng, công nhân, học sinh đều ghé vào những điểm buôn bán này...".

Kiến trúc Pháp còn vẹn nguyên

Quan sát tổng thể của PV Báo Thanh Niên, công trình mang đậm phong cách kiến trúc Pháp cổ, gợi nhớ đến những biệt thự kiểu Pháp đầu thế kỷ 20.

Mái nhọn nhô cao ở chính giữa trở thành điểm nhấn nổi bật, đồng thời là trục đối xứng của công trình. Phía dưới, hệ mái vươn rộng với các dầm console chống đỡ vừa tôn lên vẻ đẹp kiến trúc, vừa mang lại cảm giác thoáng đãng cho không gian bên trong.

Hơn 100 năm tồn tại, tòa nhà cổ vẫn giữ được nét cổ kính, độc đáo giữa đô thị TP.HCM sầm uất

ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG

Mặt tiền công trình nổi bật với hệ cửa sổ cao, hẹp, uốn vòm cùng những cánh cửa gỗ lá sách mang đậm dấu ấn kiến trúc Pháp. Những đường phào chỉ chạy ngang, điểm xuyết các dải họa tiết đỏ trên nền vàng nhạt, góp phần tôn lên vẻ thanh thoát, hài hòa của tòa nhà.

Hơn 100 năm tồn tại, tòa nhà cổ đối diện chợ Bến Thành là "nhân chứng sống" cho quá trình đô thị hóa của Sài Gòn - TP.HCM. Giữa những cao ốc hiện đại mọc lên dày đặc, trụ sở Hỏa xa vẫn lặng lẽ tồn tại như một nốt lặng quý giá, lưu giữ ký ức về Hòn ngọc Viễn Đông xưa.

Nguồn: thanhnien.vn