Ngày 25.3, bồi thẩm đoàn tại bang California (Mỹ) ra lệnh cho Meta (công ty mẹ của Facebook, Instagram) và Google (công ty mẹ của YouTube) phải bồi thường tổng cộng 6 triệu USD cho nguyên đơn Kaley G.M (20 tuổi) vì thiếu trách nhiệm trong việc thiết kế các nền tảng mạng xã hội (MXH) và không cảnh báo đầy đủ cho người dùng về rủi ro. Theo Reuters, nữ nguyên đơn nói đã bị nghiện MXH từ nhỏ do những thuật toán gây nghiện của các nền tảng, dẫn đến trầm cảm và có ý định tự tử.
Trước đó một ngày, bồi thẩm đoàn tại bang New Mexico ra lệnh cho Meta phải đóng phạt 375 triệu USD vì lừa dối người dùng về độ an toàn của Facebook và Instagram, đồng thời tạo điều kiện cho việc bóc lột tình dục trẻ em trên những nền tảng này. Các công ty đã công khai ý định kháng án trong hai vụ kiện.
Theo Reuters, các vụ kiện trên là phép thử đầu tiên cho việc truy cứu trách nhiệm pháp lý của các công ty công nghệ khổng lồ (big tech) về thiết kế của những nền tảng MXH bị cáo buộc gây hại đến sức khỏe người trẻ. Nhiều big tech đang đối diện hàng ngàn đơn kiện tại các cấp tòa án ở Mỹ về cáo buộc cố ý thiết kế tính năng gây nghiện (như cuộn vô hạn, video tự chạy hay thuật toán đề xuất liên tục) khiến trẻ em bị nghiện, làm trầm trọng cuộc khủng hoảng sức khỏe tinh thần.
Một số phụ huynh có con qua đời vì ảnh hưởng của mạng xã hội đứng trước tòa án tại Los Angeles ngày 25.3 sau khi bản án trong vụ Meta và Google được đưa ra ẢNH: AP
Những bản án có thể được thẩm phán và công tố viên của các vụ kiện khác xem xét để đưa ra phán quyết. Những bản án này nhiều khả năng sẽ châm ngòi cho nhiều gia đình hoặc tiểu bang khác kiện theo.
"Phán quyết này có thể mở đầu cho một chương mới khó khăn hơn cho các nền tảng MXH, nơi mà những quy tắc do chính họ viết ra cho mình không còn phù hợp nữa", chuyên gia phân tích MXH Minda Smiley tại hãng nghiên cứu eMarketer (Mỹ) nói với AFP.
Anh thử nghiệm lệnh cấm trẻ em dùng mạng xã hội
Trong một diễn biến liên quan, chính phủ Anh hôm 25.3 công bố chương trình thử nghiệm lệnh cấm MXH, áp đặt giờ giới nghiêm và hạn chế thời gian sử dụng đối với 300 thiếu niên trong vòng 6 tuần. Chương trình được thiết lập nhằm đánh giá liệu biện pháp này có giúp cải thiện giấc ngủ, sinh hoạt gia đình và việc học tập của người tham gia.
Dữ liệu từ chương trình thử nghiệm sẽ được so sánh với một nhóm thiếu niên sử dụng MXH không giới hạn. Kết quả sẽ giúp chính phủ xây dựng quy định, chính sách phù hợp hơn đối với các MXH trong tương lai, kể cả khả năng ban hành lệnh cấm người dưới 16 tuổi sử dụng MXH như Úc đã thực hiện gần đây. "Chúng tôi quyết tâm mang đến tuổi thơ trọn vẹn mà người trẻ đáng được hưởng để các em sẵn sàng cho tương lai", Bộ trưởng Công nghệ Anh Liz Kendall nói.
Có thể thấy, các nước phương Tây không chỉ tăng cường xử lý trách nhiệm pháp lý các MXH mà còn sẵn sàng can thiệp, bắt buộc các công ty siết thuật toán, buộc minh bạch dữ liệu và thực hiện những biện pháp khác để bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng. Bản án gần đây đối với Meta và Google cho thấy các công ty này ngày càng bị soi xét trách nhiệm pháp lý và chịu sức ép phải thay đổi để bảo vệ người dùng tốt hơn.
